خانمە شێوەکار
رازاو چالاک
(خاوەنی ستایلی تایبەتی هونەری)
نورەدین جاف
نووسەر و ھونەرمەند، کەرکووک
……………………….
شێوازی ڕازاو بە تێکەڵکردنی هونەری ئەبستراکت و ڕازاندنەوە دەناسرێتەوە، کە تیشک دەخاتە سەر بەکارهێنانی داهێنەرانەی خەتنووسی پیتەکان و فۆرمەکانی. شیکاری بەرهەمە نمایشکراوەکان ئەمانەی خوارەوە ئاشکرا دەکات:
1.کارە ئەندازەییەکان ؛شێوەی ئەندازەیی وەک چوارگۆشە و بازنە بەکاردەهێنرێت بۆ چوارچێوەدان بە خەتخەتی پیت پێچێکی مۆدێرن دەدات بە نەریتی.
2. تێکەڵکردنی ڕەنگەکان ؛ئەو ڕەنگانەی کە بەکاردەهێنرێن کۆنتراست و یاریکردن لە نێوان ڕووناکی و سێبەردا دروست دەکەن، ئەمەش قووڵی بینینی کارەکە بەرز دەکاتەوە.
3. خەتنووسی پیت وەک توخمێکی جوانکاری ؛گرنگی بە گەیاندنی مانای وشەکانە بە شێوەیەکی جوانکاری، لەگەڵ تێکەڵبوونی پیتەکان بە شێوەیەک کە تیشک دەخاتە سەر جوانی ووشە،
4. دەربڕینی ناسنامە ؛بەرهەمەکان ڕەنگدانەوەی کولتوور و شوناسێکی هونەری بەهێزن، کە باس لە تەوەری جۆراوجۆری وەک ناسنامە و نۆستالژیا دەکەن.
5. وردەکاری و هێماگەرایی ؛
هەر بەرهەمێک هەڵگری مانای ڕەمزیی کە لە ڕێگەی شێوە و هێڵەوە دەربڕدراوە، کاریگەری بەرهەمەکە لەسەر بینەر بەرز دەکاتەوە.
شێوازی ڕازاو نەریتی و مۆدێرن تێکەڵ دەکات، و پێناسەی چۆنیەتی بەکارهێنانی خۆشنووسی وەک توخمێکی هونەری یەکگرتوو دەکات کە هەست و بیرۆکە قووڵەکان دەرئەبڕێت.
پاشخانی ڕۆشنبیریی هونەرمەند ڕازاو کاریگەرییەکی بەرچاوی هەیە لە هەڵبژاردنی هێما ئەندازەییەکان لە کارەکانیدا. لێرەدا چەند خاڵێک دەخەینەڕوو کە ئەم پەیوەندییە دەخەمەڕوو:
1. ڕازاو لە ژینگەیەکی ڕۆشنبیرییەوە هاتووە کە دەوڵەمەندە بە نەریتی کەلەپووری کوردەواری کە ئەندازەیی و ڕازاندنەوە بە بەشێکی سەرەکیی هونەری کوردی دادەنرێت. هەڵبژاردنی شێوە ئەندازەییەکانی ئەو ڕەنگدانەوەی ئەم پەیوەندییە بە کەلەپوورەوە
2. شێوە ئەندازەییەکان بە هێمای هاوسەنگی و هاوسەنگی دادەنرێت، کە گوزارشت لە چەمکی ڕۆحانیەت و یەکگرتوویی دەکات. ئەمەش لە کارەکانیدا لە ڕێگەی بەکارهێنانی شێوەکانەوە ببینرێت کە هێمای هاوئاهەنگی توخمەکانن.
3. هونەرمەند خۆشنووسی وەک بەشێک لە دیزاینەکانی بەکاردەهێنێت، کە ئامرازێکی تەقلیدییە بۆ دەربڕین کە هەڵگری گرنگییەکی کولتووری . هەڵبژاردنی هێما ئەندازەییەکان زۆرجار تەواوکەری ئەم بەکارهێنانە و قووڵی بۆ ماناکان زیاد دەکات.
4. کارلێکی نێوان کۆن و نوێ :
کارەکانی ڕەنگدانەوەی کارلێکی نێوان هونەرە نەریتییەکان و شێوازە هونەرییە مۆدێرنەکانە، توانای کولتوور بۆ گونجاندن لەگەڵ سەردەمدا نیشان دەدات.
5. خۆناسنامە:لە ڕێگەی هێما ئەندازەییەکانەوە، ڕازاو ناسنامە و کولتووری کەسیی خۆی دەردەبڕێت، نوێنەرایەتی هونەری خۆی بۆ جیهانی دەوروبەری بەرز دەکاتەوە.
بەگشتی پاشخانی کولتووری هونەرمەند کاریگەری لەسەر هەڵبژاردنە هونەریەکانی هەیە، کارەکتەری ناوازە بە کارەکانی دەبەخشێت کە ڕەسەنایەتی و داهێنان تێکەڵ دەکات.
بێگومان! لێرەدا چەند نموونەیەکی تایبەت لە کارە هونەریەکانی ڕازاو کە بە ڕوونی هێما ئەندازەییەکان پیشان دەدەن:
1. کاری یەکەم :
تایبەتمەندی دیزاینی چوارگۆشەی سەریەککەوتوو، کە شێوە ئەندازەییەکان لەگەڵ خۆشنووسی هاوئاهەنگ دەبن. ئەم کارە نیشان دەدات کە چۆن دەتوانرێت شێوە ئەندازەییەکان وەک چوارچێوەیەک بۆ دەقەکە بەکاربهێنرێت، ئەمەش تیشک دەخاتە سەر هاوسەنگی دیزاینەکە.
2. کاری دووەم ؛
بازنەی دووبارەبووەوەی تێدایە کە لەگەڵ دەقی پیت تێکەڵاو بوون، ئەم کارە گوزارشت لە جووڵە و لێشاوی ناو شێوەکان دەکات. لێرەدا هێما ئەندازەییەکان ڕەهەند بۆ کارەکە زیاد دەکەن، کە بەهۆی هونەری خەتخەتەوە بەرزتر دەکرێنەوە.
3. کاری سێیەم :کە شێوەیەکی ئەندازەیی گەورەی لە ناوەڕاستی کانڤاسەکەدا هەیە، لەگەڵ وردەکارییە ئاڵۆزەکانی خۆشنووسی کە لەناو ئەم شێوەیەدا جێگیرکراون. ئەم دیزاینە نیشان دەدات کە چۆن ئەندازەیی لەگەڵ جوانکاری خۆشنووسی تێکەڵ دەبێت.
4. کاری چوارەم ؛لەسەر بنەمای شێوەی سێگۆشە و بازنەیی، ئەم هێمایانە بۆ دروستکردنی کۆنتراستی ڕەنگەکان بەکاردەهێنرێن. بەکارهێنانی زیرەکانەی شێوە ئەندازەییەکان جوانکاری گشتی کارەکە بەرز دەکاتەوە.
لە ڕێگەی ئەم بەرهەمانەوە دەتوانرێت بزانرێت کە چۆن هێما ئەندازەییەکان بەشدارن لە داڕشتنی ناسنامەی هونەری رازاو کە ڕەنگدانەوەی کەلەپوورو کولتووری ئەو و تێگەیشتنی لە خەتنووسی وەک شێوازێکی هونەری.
بەڵێ، فەلسەفەیەکی ڕوون لە پشت هەڵبژاردنی شێوە ئەندازەییەکانی ڕازاو و تێکەڵبوونیان لەگەڵ خۆشنووسی هەیە. لێرەدا چەند توخمێکی سەرەکی فەلسەفەکەی دەخەمە روو؛
شێوە ئەندازەییەکان هاوسەنگی و هاوسەنگییەکی تەواو دەرئەبڕن. ڕازاو ئەم شێوەیانە بەکاردەهێنێت بۆ ڕەنگدانەوەی بیرۆکەی یەکگرتوویی و پەیوەندیکردن لە نێوان توخمەکانی کارە هونەریەکەیدا، ئەمەش سەرنجڕاکێشیی جوانکاری دیزاینەکە بەرز دەکاتەوە.
لە ڕۆشنبیری هونەری خەتجوانی شێوە ئەندازەییەکان بە هێمای ڕۆحانیەت و تێڕامان دادەنرێت. ڕازاو بە تێکەڵکردنیان لەگەڵ خۆشنووسی هەوڵدەدات پەیامێکی قووڵی پەیوەست بە شوناسی ڕۆحی و کولتووری بگەیەنێت.
هەڵبژاردنی شێوە ئەندازەییەکانی ڕەنگدانەوەی خواستی نوێبوونەوەیەتی. بە تێکەڵکردنی ئەم شێوەیانە لەگەڵ سیناریۆ تەقلیدیەکان، دیدگا مۆدێرن و هاوچەرخەکانی هونەری ی دەخاتە ڕوو، کارەکانی دەکاتە ئیلهامبەخشێک بۆ نەوەی نوێی هونەرمەندان.
شێوە ئەندازەییەکان نوێنەرایەتی بەشێکی جەوهەری کەلەپووری وکولتووری ،ڕازاو بە بەکارهێنانیان ناسنامەی خۆی دەردەبڕێت و پەیوەندی خۆی بەم کەلەپوورەوە بەڵگە دەکات، کە ڕەنگدانەوەی پەیوەندی قووڵی خۆی بە ڕەگ و ڕیشەی خۆیەوە.
فۆرمەکانی ئەندازەیی لە نەخشە سروشتییەکانیشەوە ئیلهامیان وەرگرتووە، ڕێگە بە کارەکان دەدات ڕەنگدانەوەی جوانی سروشتی دەوروبەرمان بن، ئەمەش بەهۆی داهێنانی هونەرمەندەوە بەرزتر دەبێتەوە.
بە گشتی فەلسەفەی ڕازاو هاوسەنگی لە نێوان نەریت و مۆدێرنیتەدا ڕەنگ دەداتەوە، کاریگەرییە کولتووری و ڕۆحییەکان لە ڕێگەی فۆرمە ئەندازەییە جیاوازەکانەوە دەردەبڕێت.
